Thuis

'Een duurzaam huis? Het beste plan maakt u zelf'

Thuis

'Help, ik wil een warmtepomp!' Deze vraag hoort duurzaamheidsexpert Lars Boelen vaak. Maar een duurzaam huis begint bij een goed stappenplan. Daarmee woont u straks een stuk fijner.

20 jul 2020
4 minuten

Bekende woonproblemen

Een koude gang, tocht in de woonkamer, een muffe geur, een oververhit huis in de zomer én een hoge energierekening. Het zijn dingen die veel mensen herkennen. Lars Boelen, ook wel bekend als de Huisfluisteraar, helpt met deze problemen in huis. Sinds 2015 adviseert hij mensen over het verduurzamen van hun woning. Het oplossen van woonproblemen, zoals tocht, is een van de eerste stappen op weg naar een duurzaam huis.

Duurzaam huis

Bij een duurzaam huis denken veel mensen gelijk aan zonnepanelen en een warmtepomp, vertelt Lars. 'Belangrijker is het om eerst naar uw huis als geheel te kijken, voordat u denkt aan een maatregel of oplossing. En om goed te bedenken aan welk doel de maatregelen bijdragen. Maak daarom met een plan uw huis stap voor stap klaar voor duurzame maatregelen.'

Een duurzaam huis

Stap voor stap 

Voordat u gaat verduurzamen is het slim om te kijken hoe u prettig kunt wonen, zegt de Huisfluisteraar. Gezondheid, wooncomfort, veiligheid, de (energie)kosten en duurzaamheid van de woning hangen namelijk nauw met elkaar samen. 'Neem bijvoorbeeld het binnenklimaat. Een slecht binnenklimaat herkent u onder andere aan tocht, een koude gang, hitte en een muffe geur in huis. Dit lost u onder andere op door kieren te dichten en een goede ventilatie in huis. Een goed binnenklimaat woont een stuk fijner, is beter voor uw gezondheid en u krijgt meestal een lagere energierekening. Bovendien leveren duurzame maatregelen pas echt iets op als u het binnenklimaat op orde heeft.'

De projecten waarbij mensen zo snel mogelijk hun cv-ketel vervangen door een warmtepomp zie je vaak mislukken, vertelt Lars. 'Als de woning er nog niet klaar voor is, moet de warmtepomp heel hard werken. De pomp heeft dan een slecht rendement. Een warmtepomp is eigenlijk de kers op de taart. Kijk daarom goed naar uw huis als geheel. En pak het verduurzamen stap voor stap aan. Begin klein met het dichten van kieren en gaten. Zorg voor een goede ventilatie in huis. Ga daarna verder met de schil van het huis. Zoals het isoleren van dak, muren, ramen en vloer. Pas dan is uw huis klaar om van het gas af te gaan.'

'Een goed plan voor het verduurzamen van de woning geeft rust, houvast én voorkomt dat u investeringen doet waar u spijt van krijgt. Een huis kopen of verbouwen is een goed moment om een plan voor de langere termijn te maken. Dit kunt u meenemen in de financiering. Als u gaat verbouwen, kunt u gelijk grotere dingen aanpakken. Een nieuw ventilatiesysteem bijvoorbeeld of dakisolatie als u de zolder verbouwt. Of misschien wilt u straks wel met regenwater de wc doorspoelen. Leg dan tijdens de verbouwing gelijk leidingen zodat uw huis klaar is voor een regenwaterinstallatie.'

'Als wij bij mensen thuis komen, gaan we eerst meten. We meten hoe luchtdicht de woning is en kijken waar de kieren en gaten zitten. Ook letten we op de luchtvochtigheid en meten we het CO2-gehalte. Ruikt het in een bepaald deel van de woning onfris of zit er schimmel? Dit zijn allemaal dingen die we meenemen in het plan.'

Deze metingen kunt u in het klein ook zelf doen, vertelt de duurzaamheidsexpert. Want ook in een bestaande woning kunt u al met kleine verbeteringen prettiger en duurzamer wonen. 'Ga eens uw huis door en kijk waar de kieren zitten. Soms kun je gewoon ergens onder de voordeur kijken. En meet met een CO2-metertje op verschillende momenten van de dag hoe hoog het CO2-gehalte in uw huis is. Dit is soms na het koken of een nacht in uw slaapkamer veel hoger dan wat past bij een gezond binnenklimaat.'

Als u aan de slag gaat met het verduurzamen van uw woning, kunt u het beste beginnen met het binnenklimaat. Lars: 'Start met het dichtmaken van alle kieren en gaten in huis. Dit scheelt al heel veel. De voordeur kunt u opnieuw afstellen en tocht vermindert u met tochtstrips. Ik hoor soms van mensen: "wauw, voor het eerst in m’n leven heb ik een warme gang!" Soms gaat het ook om goed onderhoud van de woning. Dan sluiten de ramen bijvoorbeeld niet meer goed in de kozijnen. Nieuwe kozijnen zijn echt niet altijd nodig. Vaak kunt u het al oplossen door het hang- en sluitwerk aan te pakken. Deze ingrepen kosten niet veel, terwijl ze wel veel wooncomfort en een lagere energierekening opleveren.'

Goede ventilatie
'Je ziet ook wel huizen met een lage energierekening en toch een slecht binnenklimaat. De ventilatie is dan niet goed geregeld. Dit merkt u aan verschillende dingen. Een hoge luchtvochtigheid, schimmel op het plafond en een heet huis in de zomer bijvoorbeeld. Slechte ventilatie kan ook een ongezond hoog CO2-gehalte veroorzaken. Veel mensen worden ’s ochtends niet uitgerust of met een verstopte neus wakker. Vaak is een slechte ventilatie in de slaapkamer de oorzaak. Even een raampje open zetten is niet genoeg. Hetzelfde zie je in de keuken. Tijdens het koken komen veel afvalstoffen vrij. Het is belangrijk om deze met een goede afzuiging af te voeren.'

Vooral in oudere woningen is de ventilatie regelmatig niet in orde, zegt de expert verduurzamen. 'Woningen die na 2000 zijn gebouwd, hebben vaak een balansventilatiesysteem. Dit zorgt voor een stabiel binnenklimaat, met een goede doorstroming van verse lucht. Heeft u een ouder huis en nog geen balansventilatiesysteem? Laat dan eerst een goed ontwerp maken door een installateur. Als u alles opnieuw gaat aanleggen, adviseren wij meestal balansventilatie met warmteterugwinning. Dan is uw huis helemaal klaar voor verdere duurzame stappen.'

De cv opnieuw instellen
De meeste mensen kunnen volgens de huisfluisteraar gemiddeld 10% besparen op de energie die ze gebruiken voor verwarmen van de woning. 'Dit kunt u al bereiken door de cv-ketel, verwarmingsbuizen en radiatorknoppen eens opnieuw in te laten stellen. Dit heet waterzijdig inregelen. Elke radiator krijgt dan precies de hoeveelheid warm water die hij nodig heeft om het huis te verwarmen. U moet het eigenlijk zo zien dat auto's in de jaren 70 een 'choke' hadden om de motor op gang te brengen. Deze spoot tijdelijk te veel benzine in de motor. Zo werkt de cv-installatie in de meeste huizen nu nog. Een ongecontroleerde hoeveelheid warm water stroomt door de radiator. Auto's zijn nu een stuk zuiniger en schoner. Het wordt tijd om ook onze cv-installaties te moderniseren.  Hiermee zorgt u voor een warmer huis in de winter én een lagere energierekening.'

Een fijne temperatuur in huis
'Nu we veel thuis werken, merken we hoe belangrijk een prettige temperatuur is. Hoe fijn warme voeten in de winter ook zijn, tijdens hete zomers kan ons huis niet koel genoeg zijn. Ook zomercomfort begint bij de basis. Zorg ervoor dat de zon de woning niet in kan komen met bijvoorbeeld een rolluik, zonnescherm en een bepaald type isolerend glas. Met goede ventilatie voorkomt u dat het te warm wordt in huis. Zorg dat er zo min mogelijk luchtlekken zijn. En laat 's nachts koele lucht de woning binnen. Wie verder wil gaan, kan een 'adiabatische' koeling aanschaffen. Dit koelsysteem is een duurzaam alternatief voor een airco. Ook met een warmtepomp kunt u uw huis koelen.'

En straks als het buiten weer kouder wordt, kan het slim verwarmen van uw huis veel opleveren, vervolgt de Huisfluisteraar. 'Als u thuis werkt en het grootste deel van de dag op uw werkkamer zit bijvoorbeeld. Met een zogenaamde 'zoneregeling' kan elke ruimte individueel warmte aan de cv-ketel vragen. Zo verwarmt u bijvoorbeeld de werkkamer wel en de woonkamer niet. Een voorbeeld van zo'n multi-zonesysteem is Honeywell Evohome. U kunt hiermee de verwarming helemaal afstemmen op uw levensstijl. Zo zit u er tijdens de online vergaderingen warmpjes bij en bespaart u energie.'

Goede isolatie van dak, ramen, muren en vloer zorgt voor een warmer huis in de winter en een koelere woning in de zomer. Isoleren kan volgens de huisfluisteraar ook prima stap voor stap. 'U kunt bijvoorbeeld eerst de ramen in de woonkamer vervangen door HR++ glas. Omdat u de woonkamer vaak het meeste verwarmt, levert dit al een mooie energiebesparing op.'

Kijk ook goed met welke materialen u isoleert. Lars: 'Duurzame materialen, zoals vlas en houtvezel, zijn fijne materialen om mee te werken. En ze werken vaak beter als isolatiemateriaal dan materialen op basis van aardolie, zoals glaswol en PUR. Het duurt langer voordat hitte erdoorheen komt.'

Gaat u aan de slag met het dak? Kijk dan ook hoe u het dak aan de buitenkant afwerkt. 'De goedkoopste oplossing is bitumen. Maar met een EPDM dak heeft u 40 jaar een onderhoudsvrij dak en het is ook geschikt voor het maken van een groen dak', vertelt de duurzaamheidsexpert.

'Heeft u een duurzaam plan voor uw huis? En heeft u uw binnenklimaat en isolatie op orde? Dan kunt u met een warmtepomp en zonnepanelen uw huis nog duurzamer maken. Met zonnepanelen wekt u uw eigen energie op. U bespaart direct op uw energierekening vanaf het moment dat de zonnepanelen op uw dak liggen. Een warmtepomp verwarmt of koelt uw huis én geeft warm water. Maar dan op een duurzame manier. De warmtepomp werkt op stroom. Hij haalt warmte uit de lucht, bodem of het grondwater en verwarmt hiermee uw woning. Uw CO2-uitstoot voor verwarmen is met een warmtepomp een stuk lager dan met een cv-ketel.'

Over deurdrangers kunt u tijdens feestjes niet opscheppen, maar u bespaart er wel energie mee

Verduurzamen in het klein

Of u het verduurzamen nu groots aanpakt of begint met de kleine dingen, een goed plan is onmisbaar. Lars: 'Ik zeg altijd, ga liever voordenken dan nadenken.' Een paar tips voor verduurzamen in het klein heeft de expert nog wel. 'Denk aan deurdrangers en een spaardouchekop bijvoorbeeld. Je kunt er misschien niet over opscheppen tijdens feestjes, maar ze werken wel.'

Duurzaam huis in beeld

Ziet u uw duurzame huis al voor zich? Bekijk de stappen voor het verduurzamen van uw woning ook in de infographic 'Duurzaam huis: stappenplan'.

Meer weten over de werkwijze van Lars? In het najaar verschijnt het boek 'Verduurzamen in slimme stappen, het beste plan maak je zelf' dat hij samen met zijn compagnon Felix van Gemen schrijft.