Wegwijs in arbeidsvoorwaarden

Nieuw toezichthouder voor grensoverschrijdende arbeid

Misbruik bij grensoverschrijdend werk voorkomen. Dat wordt de voornaamste missie van de ELA, de Europese Arbeidsautoriteit.
EU-onderhandelaars sloten in januari een politiek akkoord over de oprichting van een Europese Arbeidsautoriteit (ELA). Dit agentschap moet er onder andere zorgen dat nationale inspecties voldoende samenwerken bij grensoverschrijdende arbeid.

De EU-lidstaten blijven verantwoordelijk voor de handhaving bij bedrijven die de regels overtreden. Ze zijn ook niet verplicht om deel te nemen aan de activiteiten van de ELA. De nationale arbeidsinspecties moeten echter wel op Europees niveau gaan functioneren. Hierbij gaan verbindingsofficieren van deze inspecties straks in één gebouw samenwerken. De ELA moet de naleving van arbeidswetten controleren, zodat kwaadwillende bedrijven eerder in beeld komen. Onder andere vakbonden mogen misstanden melden.

Volgens de Europese Unie (EU) werken of wonen momenteel 17 miljoen Europeanen in een andere lidstaat dan waar ze geboren zijn. In 2006 waren er nog 9 miljoen mensen actief als mobiele werknemers. Hiermee is het aantal mobiele werknemers in tien jaar sterk toegenomen. De EU vindt dat dit een Europese aanpak van fraude en uitbuiting noodzakelijk maakt.
De ELA verbindt de nationale arbeidsinspecties met elkaar en controleert de naleving van Europese arbeidswetten op nationaal en Europees niveau. Daarbij gaat de ELA lidstaten ondersteunen bij het informeren van burgers en werknemers over de rechten en verplichtingen bij grensoverschrijdende arbeid.
 Verder stimuleert de arbeidsautoriteit samenwerking tussen de lidstaten bij het afdwingen van de Europese arbeidswet- en regelgeving. Dit moet leiden tot gezamenlijk gecoördineerde inspecties. Ook ondersteunt het agentschap de samenwerking tussen lidstaten in de strijd tegen zwartwerk. Tot slot bemiddelt de ELA bij grensoverschrijdende geschillen tussen nationale autoriteiten.

De nieuwe Europese instantie kan niet op eigen initiatief inspecteren. Het recht op nationale of grensoverschrijdende inspecties blijft op nationaal niveau gelden. Maar de ELA kan wel een voorstel doen tot een gezamenlijke inspectie bij het vermoeden van een mogelijke fraude- of misbruikzaak.

Daarnaast kunnen de nationale sociale partners een zaak onder de aandacht van de ELA brengen. De inspecties vinden in ieder geval volgens de nationale wetten en gebruiken van de betrokken lidstaten plaats. Personen en bedrijven moet via de ELA sneller toegang krijgen tot informatie op nationaal en EU-niveau over arbeidsmobiliteit. Hierbij wordt de ELA ook verantwoordelijk voor het beheer van het Europese portaal voor beroepsmobiliteit EURES.

Het kantoor van de ELA komt te staan in de Slowaakse hoofdstad Bratislava. De nieuwe instantie moet in 2024 op volle kracht draaien met een jaarbudget van 50 miljoen euro. Bij de autoriteit gaat een staf van ongeveer 140 mensen werken. Het management bestaat uit vertegenwoordigers van de lidstaten en de Europese Commissie. Verder komt er een groep experts die bestaat uit sociale partners van de EU, waaronder de Europese Federatie van Ondernemingen en het Europees Verbond van Vakverenigingen. Deze groep kan extra informatie verstrekken en adviezen uitbrengen. 
De Europese Commissie beschouwt de ELA als een flinke stap naar een socialer Europa. Minister Koolmees vindt de oprichting een grote winst en een nuttig instrument om bijvoorbeeld arbeidsuitbuiting aan te pakken. De werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland zien er geen toegevoegde waarde in. 
Let erop dat werknemers uit andere EU-landen dezelfde rechten hebben als Nederlandse werkenden. De werkgever is bijvoorbeeld verplicht werkzoekenden uit andere EU-lidstaten net zo te behandelen als sollicitanten uit eigen land. Daarnaast moet hij werknemers uit de rest van de EU gelijke arbeidsvoorwaarden bieden als Nederlandse werknemers.
Wegwijs in arbeidsvoorwaarden
Het e-book ‘Wegwijs in arbeidsvoorwaarden’ van Centraal Beheer is onmisbaar voor ondernemers, managers en HR-professionals.
Lees alles over wetten en regels, veelgestelde vragen en slimme tips rondom arbeidsvoorwaarden.