Versteende tuinen

Met satellietdata is voor het eerst gekeken naar waterberging en verkoeling op perceelniveau. Daaruit blijkt dat de inrichting van de tuin belangrijker is dan gedacht. Vooral bij woningen met weinig groen kunnen kleine aanpassingen al duidelijk verschil maken. Bijvoorbeeld door tegels te vervangen door planten. Zo verbeteren waterberging en verkoeling en wordt de klimaatbestendigheid van woningen versterkt.

Bij rijtjeshuizen bedraagt de mediane versteningsgraad 54,7 procent, wat wijst op een relatief hoog aandeel verharding in de tuin. Bij vrijstaande woningen ligt dat aandeel met 36,3 procent aanzienlijk lager. Ook tussen buurten bestaan grote verschillen. Zo zijn er buurten waar tuinen grotendeels uit steen bestaan, terwijl in andere buurten meer ruimte is voor groen. De provincie Overijssel heeft met gemiddeld 62% de hoogste mate van verstening in tuinen. Provincie Utrecht heeft juist de groenste tuinen van Nederland: daar bestaan tuinen gemiddeld voor 42% uit verharding.

De 10 gemeentes in Nederland waar de tuinen het meest versteend zijn:

1. Zwartewaterland (83,8%)
2. Urk (78,4%)
3. Staphorst (77,1%)
4. Enkhuizen (77%)
5. Meppel (75%)
6. Rucphen (73,2%)
7. Edam-Volendam (73,2%)
8. Almelo (72,8%)
9. Tilburg (72,3%)
10. Zwolle (70,9%)

Om een meer klimaatbestendige tuin te creëren, hoeven niet alle tegels verwijderd te worden. Een paar vierkante meter minder verstening helpt al. Eén vierkante meter begroeide zandgrond kan in het 1e uur 75 millimeter regenwater opvangen. Dat komt neer op 75 liter water dat niet in het riool terecht komt. Ter vergelijking: 25 millimeter neerslag per uur wordt al beschouwd als een hoosbui. Ook bomen helpen enorm. Tijdens warme periodes kan een boom in de tuin de gevoelstemperatuur met 10-15 graden laten dalen. Wanneer bewoners in een buurt gezamenlijk maatregelen nemen, neemt het effect aanzienlijk toe.

De analyse is uitgevoerd op basis van een landelijk perceelbestand van circa 8,5 miljoen woningen, verrijkt met gegevens uit de RIVM-groenkaart (peiljaar 2022). Vegetatie is vastgesteld op basis van hoogtemetingen en infrarood-luchtfoto's. Alleen woningen met een eigen tuin zijn meegenomen. Flats, appartementen, woonboten, woonwagens en woningen zonder meetbare tuin zijn uitgesloten. Woningen gebouwd na 2020 zijn buiten beschouwing gelaten omdat tuinen daar vaak nog niet volledig zijn ingericht. 
 
Onderdeel van de analyse is een ranglijst met een top 25 van de meest versteende en meest groene wijken en een ranglijst van provincies. Op verzoek zijn de dataset en/of aanvullende analyses beschikbaar, zoals uitsplitsingen naar woningtype en bouwperiode.