Ondernemen met een sociaal hart

Portret Joost de Kluijver, Closing the Loop

Joost de Kluijver (38) koopt met zijn bedrijf Closing the Loop oude mobiele telefoons op in Afrika en hergebruikt de grondstoffen. Om van dat concept een winstgevend bedrijf te maken, moest hij wel zijn businessmodel veranderen.

‘Ik wil geld verdienen met een verantwoord businessmodel’

Vliegschaamte, biefstukgêne en innovatievrees. Duurzaam bezig zijn wordt vaak gezien als een moetje. Je voelt je schuldig als je er niet aan doet. Jammer, vindt Closing the Loop-oprichter Joost de Kluijver. ‘Duurzaamheid is ook positief en mooi. Als je dat verhaal vertelt, werkt het stukken beter dan inspelen op schuldgevoelens.’ Hij is dan ook heel blij dat telecombedrijf T-Mobile de recycledeal die het samen met Closing the Loop ontwikkelde commercieel aantrekkelijk heeft gemaakt. Klanten die daarvoor kiezen, sturen na afloop van het contract hun oude toestel terug. T-Mobile zorgt dat de telefoon een tweede leven krijgt, vaak in een ontwikkelingsland. Closing the Loop zorgt dat er een defect toestel vanuit daar terugkomt naar Europa en op een verantwoorde manier wordt gerecycled. ‘Zo wordt de cirkel gesloten.’ Onlangs stapte ook Samsung in deze samenwerking: zij zorgen dat per verkochte Samsung Galaxy twee afvaltelefoons van de vuilnisbelt worden gered.

Vuilnisbelt
De samenwerking met de telecomsector is het vliegwiel waar De Kluijver, die Closing the Loop in 2014 oprichtte, jaren naar zocht. Het bleek niet eenvoudig om een businessmodel te vinden waarmee hij zowel impact maakte als geld verdiende. ‘Ik denk dat ik meer dan gemiddeld heb gefaald’, zegt hij terugkijkend. Het idee voor Closing the Loop ontstond toen hij mede-eigenaar was van een bedrijf dat gebruikte telefoons in Afrika verkocht. ‘Door die toestellen een tweede leven te geven, was ik reuzegoed bezig, vond ik. Tot bleek dat ze na gebruik op de vuilnisbelt terechtkwamen.’ Daar worden ze – vaak door kinderen – ingezameld en naar China verscheept. Toen De Kluijver op een conferentie over elektronisch afval meer hoorde over de toenemende schaarste van grondstoffen besloot hij zelf het elektronische afval in Afrika in te gaan kopen en naar Europa te verschepen. ‘Zo verminderden we het afval in Afrika en verdienden geld met de verkoop van goud en zilver uit mobiele telefoons.’

Extreem verlieslatend
Al snel bleek het inzamelen van metalen kostbaarder dan hij dacht. De infrastructuur in Afrika is slecht en het krijgen van de juiste vergunningen een enorme puzzel. ‘We deden er twee jaar over om een container gevuld met afval uit Oeganda daadwerkelijk te mogen exporteren.’ Toen die eindelijk in Europa was gearriveerd, bleek dat in Afrikaanse telefoons minder kostbare grondstoffen worden gebruikt. ‘Er zit meer troep en namaak in. De opbrengst was dus lager dan gedacht.’ Na tweeënhalf jaar moest De Kluijver concluderen dat zijn bedrijf ‘extreem verlieslatend’ was. ‘Ik ben niet materialistisch, maar wilde wel geld verdienen met een verantwoord businessmodel. Ik wilde van Closing the Loop geen ngo maken.’ Hij besefte dat hij vooral bezig was geweest met wat hij zelf belangrijk vond, afvalreductie in Afrika, en minder met wat anderen nodig hadden. ‘Elektronisch afval inzamelen en recyclen was nog te veel nice to have. Om er geld mee te kunnen verdienen moest ik zorgen dat het need to have werd en veel meer inspelen op de wens van organisaties om hun processen materiaalneutraal en afvalvrij te maken. Dat vinden ze vaak erg complex.’

Circulaire telecom
Circulaire compensatie vormt nu het hart van het businessmodel: Closing the Loop helpt het grondstofverbruik en de toename van afval die het gebruik van mobiele telefoons veroorzaakt te verminderen. Inmiddels heeft De Kluijver onder andere de gemeente Amsterdam, KPMG en ING als klant. In 2018 kwam daar de samenwerking met T-Mobile en een jaar later met Samsung bij. Inmiddels heeft de internationale branchevereniging van de telecomsector, de ITU, ook interesse getoond en Closing the Loop podia geboden om circulaire telecom te promoten. ‘Nu de sector hier de waarde van inziet, kunnen we echt gaan groeien.’

Afvalvrije sector
De commerciële waarde van goud winnen uit afval bleek nog groter, ontdekte de medewerkers van Closing the Loop, wat heeft geleid tot een internationale samenwerking met een groot sieradenmerk. Binnenkort komt er een sieraad op de markt gemaakt van gerecycled goud uit afgedankte telefoons. Het geeft De Kluijver veel voldoening dat het na best wat eenzame jaren met vallen en opstaan nu zo goed gaat. ‘De 2,5 miljoen telefoons die we de afgelopen jaren inzamelden, zijn ergens een druppel op de gloeiende plaat. Er worden namelijk 2 miljard mobiele telefoons per jaar gemaakt. Maar over tien jaar denken we jaarlijks 10% van alle mobieltjes te recyclen. Samen met de hopelijk tegen die tijd aanwezige concurrenten, zouden we de sector afvalvrij moeten kunnen maken.’