regen op dak van auto

De regen kreeg de schuld, maar de riooleigenaar de rekening

Is een gemeente aansprakelijk voor waterschade na een hevige regenbui? Het Gerechtshof oordeelde onlangs van wel. Niet de uitzonderlijke neerslag, maar het feit dat het afwateringssysteem al langere tijd onvoldoende functioneerde en de gemeente geen tijdige maatregelen nam, was doorslaggevend.  
9 apr 2026 4 minuten

Rioolwater in de woning na een hevige regenbui 

Op een dag in juni 2021 viel in de avond een zware regenbui. Het toenmalige gemengde rioolstelsel kon het regenwater niet overal tijdig verwerken, waardoor water uit het riool liep. Hemelwater vermengd met rioolwater stroomde – zelfs via het toilet – de woning van de bewoners binnen. De woning lag op het laagstgelegen punt in de omgeving. De schade was groot. De bewoners verlieten uiteindelijk de woning, verbleven op tijdelijke adressen en besloten tot sloop en herbouw op opgehoogde grond. Hun verzekeraar keerde € 100.000 uit. Zij stelden de gemeente aansprakelijk voor de resterende schade. 

De rechtbank: overmacht en normaal maatschappelijk risico 

De rechtbank wees de vorderingen af. Volgens de rechtbank was er sprake van zeer zware regenval en daarmee van een overmachtssituatie. Dat het riool deze bui niet aankon, betekende volgens de rechtbank niet dat het stelsel onvoldoende functioneerde. De schade viel onder het normale maatschappelijke risico en bleef voor rekening van de bewoners. De bewoners gingen in hoger beroep. 

De kern van het hoger beroep 

In hoger beroep stelden de bewoners dat de gemeente wist of had moeten weten dat het afwateringssysteem ter plaatse al geruime tijd niet goed functioneerde. Zij wezen onder meer op eerdere meldingen van wateroverlast, hun eigen melding kort vóór het incident en de ouderdom en beperkte inspectie van het riool. Juist gezien de ligging van de woning op het laagste punt was het risico op ernstige schade volgens hen voorzienbaar. 

Het oordeel van het hof: zorgplicht geschonden 

Het hof komt tot een ander oordeel dan de rechtbank en stelt de zorgplicht van de gemeente centraal (artikel 6:162 BW). Volgens het hof staat vast dat het afwateringssysteem ter plaatse al langere tijd onvoldoende functioneerde, zelfs bij regenbuien die volgens gemeentelijk beleid wél verwerkt hadden moeten kunnen worden. De gemeente wist dit of had dit moeten weten. Daarbij woog mee dat: 
  • het riool een hoge leeftijd had bereikt; 
  • inspecties en onderhoud beperkt en slecht gedocumenteerd waren; 
  • eerdere meldingen wezen op structurele problemen; 

  • de woning door haar ligging extra kwetsbaar was.

De gemeente had beleidsvrijheid, maar die vrijheid gaat niet zo ver dat bekende risico’s mogen blijven bestaan. 

Niet sneller vervangen, wél eerder ingrijpen 

Het hof oordeelt dat van de gemeente niet kon worden verlangd dat zij de volledige rioolvervanging (die onderdeel was van een groter herinrichtingsproject) versneld uitvoerde. Maar dat betekent niet dat de gemeente niets hoefde te doen. Zij had wél tijdig passende en redelijkerwijs te vergen maatregelen moeten treffen, zoals beter onderhoud en regelmatige inspectie van het riool en tijdelijke of permanente bovengrondse maatregelen in de openbare ruimte om wateroverlast te beperken. Dat dergelijke maatregelen te duur of maatschappelijk onwenselijk zouden zijn, had de gemeente onvoldoende onderbouwd. 

Geen geslaagd beroep op overmacht 

Het hof corrigeert ook het beeld van de “extreme bui”. Niet 80–90 mm per uur, maar ongeveer 60 mm regen viel die avond. Volgens de gemeente gaat het om een bui die statistisch gemiddeld eens per honderd jaar voorkomt. Belangrijker nog: omdat het afwateringssysteem al vóór deze bui onvoldoende functioneerde, kan de gemeente zich niet verschuilen achter de uitzonderlijkheid van de neerslag. Van overmacht is daarom geen sprake. 

Aansprakelijkheid staat vast, schade volgt later

Het hof verklaart voor recht dat de gemeente onrechtmatig heeft gehandeld en aansprakelijk is voor de schade die de bewoners méér hebben geleden doordat de gemeente heeft nagelaten tijdig passende maatregelen te treffen. De precieze omvang van de schade wordt vastgesteld in een schadestaatprocedure.  

Conclusie: structurele tekortkomingen wegen zwaarder dan extreme regen 

Deze uitspraak laat zien dat niet alleen de hevigheid van een regenbui van belang is, maar vooral de vraag of een gemeente haar zorgplicht serieus heeft genomen. Als een afwateringssysteem al langere tijd onvoldoende functioneert en de gemeente nalaat tijdig passende maatregelen te treffen, kan zij zich voor de daardoor ontstane schade niet beroepen op overmacht. 

Aanbevelingen voor gemeenten 

  • Leg inspectie en onderhoud goed vast: ontbrekende documentatie werkt in procedures vaak in het nadeel van de gemeente. 
  • Neem meldingen van wateroverlast serieus en zorg voor een traceerbare opvolging. 
  • Besteed extra aandacht aan kwetsbare locaties, zoals laaggelegen percelen. 
  • Zie bovengrondse maatregelen als onderdeel van de zorgplicht, niet als laatste redmiddel. 
  • Onderbouw beleids- en kostenafwegingen concreet; algemene verwijzingen naar maatschappelijke kosten zijn onvoldoende. 
Door Bente Hochrath
Schadebehandelaar zakelijke aansprakelijkheid