Boombeheer en aansprakelijkheid.

Een afgebroken tak beschadigt een geparkeerde auto. Is de eigenaar van de boom dan aansprakelijk voor de schade? Niet automatisch. Een recente uitspraak van de Rechtbank Gelderland over het bomenbeheer van een gemeente laat zien dat vooral van belang is of de boomeigenaar voldoende zorgvuldig heeft gehandeld.

Goed bomenbeheer speelt daarbij een belangrijke rol. Maar minstens zo belangrijk is dat achteraf kan worden aangetoond welke controles en onderhoudswerkzaamheden zijn uitgevoerd en wat naar aanleiding van meldingen is gedaan.

In deze zaak werd de gemeente meerdere keren geconfronteerd met meldingen over vallende takken. Toch oordeelde de kantonrechter dat onvoldoende was onderbouwd dat zij haar zorgplicht had geschonden. De uitspraak bevat daarmee nuttige aandachtspunten voor gemeenten, waterschappen en provincies die bomen in eigendom of beheer hebben

Langs een parkeerplaats bij een appartementencomplex in Ede staan monumentale beuken van ruim 100 jaar oud. Op 26 februari 2023 meldt een inwoner bij de gemeente dat takken uit één of meer bomen zijn gevallen en dat zijn auto daardoor is beschadigd.

De gemeente laat de bomen na de melding visueel controleren. In januari en februari 2024 volgen opnieuw meldingen over vallende takken. Ook daarna controleert de gemeente de bomen. Op 30 april 2024 vindt een VTA-inspectie (Visual Tree Assessment) plaats, waarbij de bomen worden gecontroleerd en onderhouden. Op 5 september 2024 vallen opnieuw takken en raakt de auto wederom beschadigd.

De eigenaar van de auto vindt dat de gemeente onvoldoende heeft gedaan om nieuwe schade te voorkomen en stelt haar aansprakelijk.

De eigenaar stelt dat de gemeente onvoldoende heeft gedaan aan de controle en het onderhoud van de bomen. Hij wijst er onder meer op dat forse takken uit de bomen bleven vallen, ook zonder storm of harde wind. Ook zou volgens hem sprake zijn van een flinke hoeveelheid dood hout.

Daarnaast wijst hij op de droge zomers van de voorafgaande jaren. Die zouden volgens hem invloed hebben gehad op de conditie van de bomen. Gezien de eerdere meldingen had de gemeente volgens de eigenaar daarom meer moeten doen om te voorkomen dat opnieuw takken naar beneden zouden vallen.

De gemeente betwist dat zij onvoldoende heeft gedaan. De bomen worden periodiek gecontroleerd door een boomdeskundige met behulp van een hoogwerker. Tegelijkertijd wordt onderhoud verricht.

De gemeente hanteert in beginsel een controlefrequentie van eenmaal per drie jaar. Als daarvoor een concrete aanleiding bestaat, kan een kortere termijn worden gehanteerd. Uit de administratie van de gemeente blijkt dat de betreffende boom op 24 november 2021 is gecontroleerd. De conditie stond toen als goed geregistreerd en er waren snoeiwerkzaamheden uitgevoerd.

Na de eerste schademelding bleef het daar niet bij. Op 9 maart 2023 vond een aanvullende visuele controle plaats. Daarbij werd volgens de gemeente geen dood hout of een andere bijzonderheid geconstateerd.

Deze informatie speelde in de procedure een belangrijke rol. De gemeente kon daarmee concreet uiteenzetten hoe zij de bomen had gecontroleerd en onderhouden.

De gemeente had gemotiveerd uiteengezet hoe zij de bomen controleerde en onderhield. Daartegenover had de eigenaar van de auto onvoldoende onderbouwd waarom de gemeente, ondanks deze controles en het uitgevoerde onderhoud, meer maatregelen had moeten nemen.

De eigenaar stelde wel dat de gemeente na de eerdere meldingen meer controles en onderhoud had moeten uitvoeren. Volgens de kantonrechter maakte hij echter onvoldoende duidelijk waarom dat noodzakelijk was. Daarbij was van belang dat de gemeente na de eerste melding opnieuw een visuele controle had uitgevoerd.

Ook het enkele feit dat op verschillende momenten takken uit de bomen waren gevallen, was onvoldoende om een schending van de zorgplicht aan te nemen. De eigenaar had onvoldoende onderbouwd dat sprake was van gebrekkig boombeheer of achterstallig onderhoud en dat de gemeente daarom aanvullende maatregelen had moeten treffen.

De kantonrechter wees de vordering af.

Zo kan bij een latere aansprakelijkstelling worden gereconstrueerd hoe met een melding en een mogelijk risico is omgegaan.

Uiteindelijk blijft de juridische vraag welke maatregelen onder de concrete omstandigheden redelijkerwijs van een zorgvuldig handelend boomeigenaar mogen worden verwacht. Een goede verslaglegging zorgt er voor dat je kunt aantonen dat je aan de zorgplicht hebt voldaan.

Ook bij zorgvuldig bomenbeheer kan een tak uit een boom vallen. Dat is op zichzelf niet voldoende om te concluderen dat de boomeigenaar zijn zorgplicht heeft geschonden.

Bepalend is of, gelet op alle omstandigheden, de maatregelen zijn genomen die redelijkerwijs van een zorgvuldig handelend boomeigenaar mochten worden verwacht. Het enkele feit dat uiteindelijk toch een tak valt, maakt de eigenaar dus niet automatisch aansprakelijk.

Deze uitspraak laat zien hoe belangrijk het is dat zorgvuldig beheer achteraf aantoonbaar is. Wie kan laten zien wanneer een boom is gecontroleerd, wat daarbij is vastgesteld, welk onderhoud is uitgevoerd en hoe op meldingen is gereageerd, kan bij een aansprakelijkstelling concreet onderbouwen hoe aan het bomenbeheer invulling is gegeven.

De praktische boodschap voor gemeenten, waterschappen en provincies is daarom: controleer en onderhoud de bomen zorgvuldig, reageer op concrete signalen en registreer vooral wat je doet.

Bron: Rechtbank Gelderland, 25 februari 2026, ECLI:NL:RBGEL:2026:3101 / ECLI:NL:RBGEL:2026:3101, Rechtbank Gelderland, 11754126 \ CV EXPL 25-503